Illustratie: Cindy van Schendel
Het is bijna Koningsdag. Dan vieren we de verjaardag van de Koning, de baas van ons land. Hoewel… wat is een baas eigenlijk? En als een koning de baas van het land is, is hij dan ook de baas over jou?
‘Onze koning heeft volgens mij niets te zeggen,’ zegt Joshua tijdens het filosoferen over dit thema in een Groningse bovenbouwgroep. Lees meer
Zonder regels zou iedereen doen waar hij zin in heeft.
Van een koning die geen belasting betaalt tot niet mogen voetballen in het gymlokaal. Een plusklas moet onzinregels verzamelen en vervolgens zoeken naar de waarden die daarachter liggen. Het wordt een bijzondere les, zo een waarin de kinderen na een uurtje nadenken zelf tot inzichten komen waar bekende filosofen groot mee werden. Zoals in dit geval Kant. Lees meer
Een middenbouwgroep uit Haren wilde wel eens over een heel serieus onderwerp praten, iets politieks of zo. Dat mocht, maar dan moesten ze wel zelf een vraag bedenken. Toen bleef het stil, tot na lang denken Lex met een vraag kwam. Over de filosofische inhoud van dit gesprek kan gediscussieerd worden, en… dat kon ook over de vraag van Lex waarom er zo weinig presidentisten zijn. (Wat zeg je? * Presidentisten * Wat zijn dat? * Meisjespresidenten)
Scholen zijn verplicht aan burgerschapsvorming te doen. Deze opdracht is echter zo vrij dat het voor veel scholen een struikelblok is hoe dit te doen. Het begint natuurlijk al met de vraag, wat is het eigenlijk? Heel simpel zijn het alle vaardigheden die je nodig hebt om een goed burger te zijn. Dat roept ideeën op rondom respect, dialoog, samenwerking, empathie, identiteit, de groep, iets voor een ander over hebben, waarden, normen, samenleven, diversiteit, tolerantie.
Er is een werkvorm waarbij al die vaardigheden en begrippen op een natuurlijke manier voorbij komen: filosoferen.
Soms zeggen kinderen in een filosofisch gesprek iets waarvan je bang bent dat het tot een politiek incorrect antwoord gaat leiden. Hoe verleidelijk het als gespreksleider ook is om je dan met het gesprek te bemoeien, handig is dat niet. Dan is het antwoord namelijk niet van de groep maar van jou en veel minder waardevol. Jouw verantwoorde ideeën blijven bij de kinderen hoogstwaarschijnlijk niet plakken, iets wat ze zelf bedacht hebben wel. Door het stellen van vragen komen de kinderen vrijwel altijd zelf uit bij het politiek correcte. Nadenkend over de vraag of je mensen mag indelen bijvoorbeeld. In deze les dachten de kinderen eerst zelf na door te tekenen. Nathalie had een soort schema uitgewerkt en licht toe: “Ik probeer uit te leggen dat … uh, hoe je kunt indelen, bijvoorbeeld grote mensen, aardige mensen, dikke mensen, kleine mensen…
Het probleem ligt niet bij zwart, niet bij wit, het is grijs dat ons hoofdbrekens kost. Dat hebben de kinderen van de IMC Weekendschool Groningen zondag 11 november duidelijk ervaren. De case deze les was een verzoek van de gemeente Groningen om een ethisch advies van een filosofisch consulententeam (de leerlingen). Reden: een fotoreportage (fictief) in het Dagblad van het Noorden over het toenemende aantal daklozen en verslaafden in Groningen.
Zwervers vinden kinderen altijd een interessant onderwerp. Ze hebben niks, behalve vrijheid. Hoe gelukkig zouden ze eigenlijk zijn?
– mag je je eigen leven leiden zoals jij dat wilt
– wat hoort en wat niet
– wat is vrijheid
– is het erg als anderen last van je hebben
Praten over zwervers levert altijd een interessant gesprek met kinderen op. Vaak ook heel aandoenlijk door de op een kinderlijke manier geplaatste ietwat ongenuanceerde opmerkingen waarin tegelijkertijd een duidelijk goed moreel besef doorschemert.