Verhalen uit de praktijk:

fabienMet deze site en dit blog hoop ik volwassenen te enthousiasmeren en inspireren om met kinderen te gaan filosoferen. Abonneer je op mijn blog en ontvang nieuwe berichten meteen in je mailbox.

Tip voor een leuke werkvorm waarbij álle kinderen meedoen

Als je gaat filosoferen in de kring loop je vaak tegen het probleem aan dat sommige kinderen veel zeggen en andere kinderen niks. Maar eigenlijk wil je van iedereen weten wat hij of zij denkt of vindt. Daarom doe ik soms voor ik het kringgesprek begin een schriftelijke doordraaidiscussie. Zo kan iedereen een bijdrage leveren aan het filosofische gesprek.  Lees meer

Geplaatst op 12 januari 2018

Kinderen bouwen hun ideale school: tips over wat zij anders willen

De bouwstenen voor een ideale school (klik voor een vergroting)

Wat willen jullie dan? Wat verwachten jullie van een school? Wat wil je leren? Het waren vragen die ik mij afgelopen periode regelmatig afvroeg toen ik een serie filosofielessen gaf aan een… tja… nogal ongemotiveerde bovenbouwklas. Een kleine geruststelling voor mij was dat andere leerkrachten het gedrag herkende. Het leek er dus op dat deze kinderen een algemeen motivatieprobleem hadden. Daarom besloot ik met ze na te denken over de ideale school. Dat leverde een verrassende lijst met ideeën op waar leerkrachten en schoolleiders zich door kunnen laten inspireren. Lees meer

Geplaatst op 8 januari 2018

Op zoek naar feiten: “Wat lastig, zeg! Er zit heel snel een mening bij!”


Ik geef aan alle kinderen een appel en vraag hen deze op te eten totdat het een klokhuis is. Dit resulteert in allerlei verschillende klokhuizen. Sommige nog met behoorlijk wat appel eraan en sommige heel ver afgekloven. Kennelijk verschillen we van mening wanneer de appel een klokhuis is. Ik leg de klokhuizen op een tafel neer en vertel dat Masja vorige week had gevraagd of we een keer konden nadenken over het verschil tussen fantasie en feiten. Ik vraag of de kinderen nu snappen waarom ik ze eerst een appel liet eten. Nee, daar snappen ze niks van, maar na een tijdje filosoferen valt ineens het kwartje. Lees meer

Geplaatst op 15 december 2017

Recensie ‘Ik ben een kunstenaar’

Wat is kunst? Dat is een vraag die niet zomaar te beantwoorden is. Iedereen heeft daar andere criteria voor. In het prentenboek ‘Ik ben een kunstenaar’ wordt dat op een grappige manier in beeld gebracht. Mooie start voor het stellen van filosofische vragen over kunst. Lees meer

Geplaatst op 8 december 2017

Recensie: ‘Waar is mijn kudde?’

In het boek Waar is mijn kudde? van Lane Smith is een kind op zoek naar haar kudde. Kudde is hier synoniem voor de plek en de mensen waar je bij hoort, waar je je thuis voelt. Prachtig boek met vele lagen en ingangen voor filosofische gesprekken. Lees meer

Geplaatst op

Dames en heren of reizigers? Genderneutraliteit, wat vinden kinderen er eigenlijk van?

Bestaat genderidentiteit?De laatste maanden is genderneutraliteit nogal eens in het nieuws. De afdeling Kinderkleding van de Hema haalde het onderscheid in jongens/meisjes kleding weg. Amsterdam spreekt zijn inwoners genderneutraal aan en ook de NS volgde dit voorbeeld. Een bovenbouw groep dacht over deze trend na. ‘Waarom moet je eigenlijk kiezen?’ vroegen zij zich aan het eind van het gesprek af. Lees meer

Geplaatst op 13 november 2017

Cadeautje van www.filosofiejuf.nl: filosofische praattips over robotica! “Je bent toch ook geen vrienden met je x-box?”

Omdat de organisatie ‘Nederland leest’ in november het kinderboek ‘Cyberboy’ gratis verspreid geeft www.filosofiejuf.nl praattips om te filosoferen over robotica cadeau. Voordat ik de praattips schreef, filosofeerde ik eerst zelf met kinderen over robots. Zo stelde ik de vraag of je vrienden kunt worden met een robot. Annemijn zei: “Nou, zo’n robot wordt dan eigenlijk een soort x-box. Gewoon een ding om mee te spelen. Maar je bent toch ook geen vrienden met je x-box?” Een gespreksfragment: Lees meer

Geplaatst op 26 oktober 2017

Recensie: het deugdenvriendjes doeboek

Het deugdenvriendjes doeboek van Annelies Wiersma is een veelzijdig boek om vanuit de deugdenleer met peuters en kleuters aan de slag te gaan. Opvoeden met deugden is een heel positieve manier van opvoeden. Deugden spelen ook in de filosofie een rol, ze kunnen namelijk helpen om antwoord te vinden op de vraag: Wat moet ik doen? Oftewel: hoe kun je een goed mens zijn? Lees meer

Geplaatst op 17 oktober 2017

Mooi onderzoek dat feitelijk pleit voor regelmatig filosoferen met kleuters

Uit onderzoek van Carolien Frijns (KU Leuven) blijkt dat als je actief-productieve gesprekken met kleuters voert hun taalontwikkeling sneller groeit én dat het goed is voor hun zelfbeeld. Filosoferen is door de open vraagstelling natuurlijk een geweldige manier om invulling te geven aan die actief-productieve manier: weet een zaadje wat voor boom hij moet worden? Daan, 5 jaar: ‘Nee, dat kun je zelf ook niet weten. Ik kan ook niet weten wat voor meneer ik word.’ Lees meer

Geplaatst op 14 oktober 2017

Filosoferen met kinderen op de bso? Juist op de bso! 

De bso is heel geschikt om met kinderen te gaan filosoferen. Daar is de sfeer wat speelser en je kunt makkelijk met een wat kleiner groepje gaan zitten. Door regelmatig met kinderen te praten, bouw je een band met ze op. Doordat filosofische vragen geen persoonlijke vragen zijn, loopt zo’n gesprek bij veel kinderen makkelijker. Het leuke is dat je ze zo ook beter leert kennen. Je leert niet alleen wat ze denken maar vooral ook hoe ze denken en dat kan heel verrassend zijn.  Lees meer

Geplaatst op 14 september 2017

Gratis lesbrieven voor de Kinderboekenweek

Speciaal voor de Kinderboekenweek stel ik twee lesbrieven gratis beschikbaar om na het voorlezen met kinderen te filosoferen over het thema angst. Eén lesbrief is voor groep 1 t/m 3 en de andere voor groep 4 t/m 8. Lees meer

Geplaatst op 8 september 2017

De waarheid bestaat niet!

'Je hebt voedingsstoffen nodig om te overleven!'Een klas kinderen van een school in Haren kreeg een paar minuten de tijd om een uitspraak op te schrijven waarvan ze dachten dat die voor iedereen waar zou zijn. Toen we alle uitspraken kritisch gingen doornemen, bleek de waarheid ver te zoeken. Lees meer

Geplaatst op 30 augustus 2017

Wordt leren filosoferen jouw ‘to do’ voor volgend schooljaar?

Zomervakantie. Tijd om lekker niks te doen maar ook om nieuwe plannen te maken. Misschien wil je wel nieuwe dingen oppakken zoals filosoferen met kinderen, of doe je dat al maar wil je je er nog verder in verdiepen. Er zijn via www.filosofiejuf.nl verschillende mogelijkheden. Lees meer

Geplaatst op 17 juli 2017

Recensie Is nergens ergens? een filosofisch kinderboek

cover is nergens ergens?Over het filosofische kinderboek Is nergens ergens? van Iris van der Graaf kan ik kort zijn: het is leuk! Het heeft een prettige schrijfstijl, alle filosofische ideeën zijn begrijpelijk uitgelegd en het wordt nergens te zwaar maar is ook nergens te licht. Lees meer

Geplaatst op 4 juli 2017

Nina, 5: ‘Er zijn regels zodat de wereld blijft zoals hij is’

Het prentenboek ‘Tim op de tegels’ van Tjibbe Veldkamp en Kees de Boer nodigt uit om met kleuters na te denken over regels. Tim laat zien dat sommige regels raar zijn en dat het niet altijd handig is om braaf te zijn: ‘Wel op de stoeptegels blijven, hè,’ zei Tims vader. ‘Waarom?’ vroeg Tim. ‘Omdat het gevaarlijk is om van de tegels te gaan,’ zei zijn vader. Dus blijft Tim op de stoeptegels. Ook al worden de tegels opgetild door stratenmakers, een vrachtwagenchauffeur, havenwerkers en zelfs een hijskraan. Wat vinden de kinderen van Tim? Heeft hij zich nou wel of niet aan de regels gehouden? Lees meer

Geplaatst op 23 juni 2017

Kleuters filosoferen over vliegende ranja, hou je dweil maar bij de hand!

Filosoferen met fantasievragen is minder onzinnig dan je denkt. Juist doordat het fantasie is, voelen kinderen zich vrij om te redeneren. Zo oefenen ze hun denkvaardigheden en creativiteit. Fantasievragen kun je maken met het spel Denkdobbelen. Een groepje kleuters dobbelt de vraag: Wil ranja vliegen? Hou dan je dweil maar bij de hand! Lees meer

Geplaatst op 16 juni 2017

Hoe laat je een ander denken wat je wilt?

“Wij willen gaan filosoferen zodat de kinderen zich beter aan de regels gaan houden.” “We willen een keer filosoferen om het pesten te stoppen.” Dit zijn dus niet de motieven van scholen die ik toejuich. De bedoeling van filosoferen is niet om kinderen te socialiseren maar om ze kritisch en zelfstandig te leren denken. Bovendien staat een filosofische dialoog voor objectiviteit, of in ieder geval het zoeken naar objectiviteit. Een geheime agenda zal een filosofisch gesprek altijd in de weg staan. Ik licht dit toe aan de hand van Zwarte Piet. Lees meer

Geplaatst op 2 juni 2017