Filosofiejuf blogt

Met deze site en dit blog hoop ik leerkrachten en ouders te enthousiasmeren en inspireren om met kinderen te filosoferen. Abonneer je op de nieuwste berichten en ontvang ze rechtstreeks in je mailbox.

Is doorvragen niet aanvallend? (oftewel: Is leren denken zielig?)

Dat doorvragen, is dat niet heel aanvallend? Het is een vraag die volwassenen tijdens workshops nogal eens stellen bij het spelen van een doorvraagspel. Hierbij maken we vragen met de Denkdraaier. Bijvoorbeeld de vraag ‘Mogen verkouden sterren slapen?’. Alle deelnemers krijgen één of twee doorvraagkaartjes. Eén persoon begint met het beantwoorden van de vraag. De anderen bevragen het antwoord met behulp van de kaartjes in hun hand. Dat kan er dan zo uitzien:

Lees meer

Geplaatst op 6 november 2015

Hoe willekeurig samengestelde, maffe vragen je leren denken

Met de Denkdraaier kun je de meest wonderlijke vragen creëren.

Mogen eenhoorns blaffen?
Kunnen bananen boogschieten?
Willen kabouters vallen?

Op het eerste gezicht vooral gekke en niet de meest diepzinnige vragen. Toch zijn dit soort onzinvragen een goede oefening in redeneren. Juist omdat je aan kennis niets meer hebt, moet je gaan nadenken. Lees meer

Geplaatst op 20 oktober 2015

Kun je licht vangen?

Het is donker in de klas met kleuters. Ze luisteren naar het verhaal ‘Gekke maan’ over Anna en de zon en de maan. Er is alleen een beetje licht van een zaklamp die de letters in het boek leesbaar maakt. De kinderen gniffelen om Anna die midden in de nacht opstaat omdat de zon schijnt. Haar moeder heeft haar namelijk geleerd dat de maan zelf geen licht geeft. Het is de zon die op de maan schijnt. En als de zon schijnt mag Anna opstaan. Dus… Lees meer

Geplaatst op 28 augustus 2015

“We zullen nooit klaar zijn met denken”

De kinderen uit een bovenbouwgroep moeten in groepjes zes schilderijen van Rembrandt, Helmantel, Mondriaan, Appel, Dali en Picasso op volgorde leggen van meest echt lijkend naar minst echt lijkend. Rembrandt en Helmantel liggen bovenaan, dat is te verwachten. Met de andere schilders wordt in de verschillende groepjes heen en weer geschoven. “Wat het meest echt is, dat hangt ervan wat het moet voorstellen,” concludeert Daan als zijn groepje het niet eens wordt. Dat is iedereen wel met hem eens. Lees meer

Geplaatst op 20 juli 2015

Goed of fout? Dat zit goed fout in het onderwijs!

“Ik heb het goed, ik heb het goed.” Een jongen uit een bovenbouwplusklas springt van zijn stoel en danst door het lokaal. Hij heeft hierdoor niet in de gaten dat het helemaal niet om goed of fout draaide in het filmpje waar we naar keken maar om het bewust worden van de feilbare waarneming van de mens. Het is een bekend filmpje waarin de kijker de opdracht krijgt om te tellen hoe vaak de bal wordt overgegooid. Doordat je druk bent met tellen zie je iets anders totaal over het hoofd. Dat inzicht had hij moeten krijgen en niet dat hij het goed had. Lees meer

Geplaatst op 9 juni 2015

“Water kun je niet tellen want de druppels zitten aan elkaar geplakt.”

In bovenstaand filmpje zie je allemaal kindertekeningen. De opdracht was: teken iets wat ontelbaar is. Kinderen denken hierdoor al tekenend na over vorm en materie van de dingen om hen heen. Is dat wat je wilt tellen wel zichtbaar én te onderscheiden in losse, telbare stukjes? Water kun je niet tellen bijvoorbeeld, want watermoleculen zie je niet. Je kunt het wel meten, met liters, maar meten is geen tellen. Is het te tellen ding wel zichtbaar dan kun je tegen de tijdsfactor aanlopen. Een mensenleven is te kort om alle huizen op de wereld te tellen of er zijn gewoon te veel sterren bijvoorbeeld.

Een ander probleem is Lees meer

Geplaatst op 4 juni 2015

Filosoferen met kleuters: Poes is niet dom!

Op een Groningse basisschool werd gefilosofeerd naar aanleiding van het verhaal ‘Poes is niet dom’. Het verhaal gaat over Job die zijn kat Hobbes mee naar school neemt omdat het dier niet zo slim is. Het blijkt voor Hobbes niet mee te vallen om nieuwe dingen te leren. Hoe kan dat? De kinderen uit deze groep dachten overigens dat filosoferen heel moeilijk is en dat ze het niet konden, maar proberen wilden ze het wel. Dus dachten ze om te beginnen na over de vraag wat een poes wel of niet kan leren. Een verslagje:

Lees meer

Geplaatst op 11 mei 2015

In een vuurtje zit tien vuur

Stelligheid kan een hoogst irritante eigenschap zijn, maar als je zes bent is stelligheid nog heerlijk ontroerend. Tijdens een onderzoek naar wat je wel en niet kunt tellen weten de kinderen uit groep 3 precies hoe alles zit.

Haren bijvoorbeeld, die kun je niet tellen. Dan ben je veel te lang bezig. Dat zijn er gewoon teveel. Ook de haren van een heel klein muisje niet.

‘Je kunt de haartjes niet vastpakken om ze een voor een te tellen. En als ie gaat bewegen dan staan de haartjes door elkaar en als je dan denkt dat je eindelijk een haartje hebt, dan heb je er misschien wel twee of drie. Eigenlijk zijn haartjes ook een beetje onzichtbaar,’ weet Nikki.

Lees meer

Geplaatst op 3 april 2015

Recensie: 84 namen

84 namen is een enerverende speurdersroman en een filosofiegeschiedenis in één. Het gaat over Naomi die een filosofiecursus doet. Niet bepaald haar eerste keuze, maar naarmate de achttienjarige Naomi Wijsman meer leert over de geschiedenis van het westerse denken, begint ze steeds duidelijker raakvlakken te ontdekken met haar eigen leven.
Haar identiteit als adoptiekind, het belang van haar naam en de manier waarop ze met haar emoties omgaat – al die kwesties blijken wonderwel aan te sluiten bij vraagstukken waarover de oude filosofen zich hebben gebogen. Lees meer

Geplaatst op 17 december 2014

Filosoferen in de klas over geluk: ‘Een hond wil een hond zijn en geen draak’

‘Honden willen vrij zijn en niet zo’n strak pakje aan hebben.’

‘Een hond heeft al een dikke vacht, als hij dan ook nog zo’n gek jasje aan krijgt dan krijgt hij het heel erg heet.’

Groep 4 van de Peter Petersenschool uit Haren gaf antwoord op de vraag of een hond in een drakenjasje gelukkig is. Deze hond staat op een Praatplaatje – plaatjes om te filosoferen met jonge kinderen. Hier horen 48 onderzoeksvragen bij maar er zijn nog oneindig veel meer vragen te stellen. Deze les gebruikten we de verdwaalde ijsbeer, de gestrande vis, de gekooide leeuw en de aangeklede hond om uiteindelijk te ontdekken wat wij mensen nodig hebben om gelukkig te zijn.

Lees meer

Geplaatst op 2 december 2014

Praatplaatjes – filosoferen met jonge kinderen

Is een baas altijd de baas?
Met wie kun je vrienden zijn?
Wie en wat kan denken?

Zomaar wat vragen waarover je kunt filosoferen met kleuters. Het zijn vragen uit de nieuwe kaartenset Praatplaatjes, speciaal ontwikkeld om te filosoferen met jonge kinderen. Praatplaatjes is de opvolger van de succesvolle Praatprikkels die al bijna aan haar zesde druk toe is en bekroond werd met de Berrie Heesenprijs in 2012. Er is veel vraag naar Praatprikkels voor kleuters. Maar jonge kinderen vereisen net een wat andere aanpak en dus werden het geen Praatprikkels maar Praatplaatjes. Op deze manier is filosoferen zeker niet te moeilijk voor ze.

Lees meer

Geplaatst op 27 oktober 2014

Meisjes worden geen president omdat ze liever shoppen

Een middenbouwgroep uit Haren wilde wel eens over een heel serieus onderwerp praten, iets politieks of zo. Dat mocht, maar dan moesten ze wel zelf een vraag bedenken. Toen bleef het stil, tot na lang denken Lex met een vraag kwam. Over de filosofische inhoud van dit gesprek kan gediscussieerd worden, en… dat kon ook over de vraag van Lex waarom er zo weinig presidentisten zijn. (Wat zeg je? * Presidentisten * Wat zijn dat? * Meisjespresidenten)

Lees meer

Geplaatst op 10 oktober 2014